Wydawca treści Wydawca treści

ochrona lasu

Wiedza o procesach zachodzących w przyrodzie i kontrola stanu środowiska leśnego pozwalają leśnikom na wczesną diagnozę zagrożeń, mogących wpłynąć negatywnie na stan lasu. Każdego roku podejmują oni działania mające na celu zachowanie trwałości lasu i zwiększenie jego naturalnej odporności na czynniki szkodotwórcze.

Zagrożenia dzieli się na trzy grupy:

  • biotyczne (np. szkodliwe owady, grzyby patogeniczne, ssaki roślinożerne);
  • abiotyczne – ekstremalne zjawiska atmosferyczne (np. silne wiatry, śnieg, ulewne deszcze, wysokie i niskie temperatury);
  • antropogeniczne – wywołane przez człowieka (np. pożary, zanieczyszczenia przemysłowe, zaśmiecanie lasu).

Przeczytaj więcej o ochronie lasu

Zagrożenia biotyczne

Dużą część powierzchni leśnej Nadleśnictwa Prudnik stanowią drzewostany na gruntach porolnych. Zagrożone są one przez opieńkę oraz hubę korzeniową. W celu ograniczenia rozprzestrzeniania się tych patogenów stosowane są metody biologiczne (zabezpieczanie pniaków preparatem PG IBL – Phlebia gigantea) oraz mechaniczne (usuwanie i palenie porażonych drzewek w uprawach i młodnikach).

Monitoring uszkodzeń o charakterze biotycznym

W ochronie lasu przed owadami na terenie Nadleśnictwa Prudnik istotne znaczenie ma ochrona przed szkodnikami pierwotnymi (liściożernymi), takimi jak brudnica mniszka i zawodnica świerkowa. W tym celu prowadzone są różne prace prognostyczne, np. liczenie samic brudnicy mniszki podczas przejścia przez zagrożone drzewostany w czasie kulminacji rójki, jesienne poszukiwania zimujących stadiów szkodników sosny czy świerka.

 Pułapka do odłowu brudnicy mniszki (fot. Rafał Kasza)
 

Starsze drzewostany iglaste narażone są na szkody od szkodników wtórnych takich jak cetyńce, korniki i przypłaszczek granatek. Ochrona przed tymi szkodnikami polega głównie na: wyznaczaniu, terminowym usuwaniu i wywożeniu z lasu drzew zasiedlonych, utylizacji resztek poeksploatacyjnych (gałęzi, kory) powstałych podczas pozyskiwania drzew zasiedlonych, terminowym wywozie pozyskanego drewna z lasu, a w razie jego pozostawania w lesie w okresie wiosennym i letnim – korowaniem i wykładaniem pułapek wabiących.

Bardzo ważnymi sprzymierzeńcami leśnika w walce z nadmiernym rozmnożeniem się szkodliwych owadów są ptaki. Aby poprawić ich warunki bytowania, wywieszamy w lasach budki lęgowe. Zimą, gdy panują trudne warunki, dokarmiamy również ptaki na masową skalę.

Duże znaczenie gospodarcze mają szkody powodowane przez zwierzynę (jeleń, daniel, sarna, dzik), którym zapobiega się w uprawach przez grodzenie, smarowanie repelentami, zabezpieczanie plastikowymi tubami oraz palikowanie cennych gatunków, a w młodnikach głównie przez zabezpieczanie repelentami i wykładanie drzew zgryzowych. Zimą podczas wykonywania pielęgnacji młodników i drzewostanów pozostawia się zwierzynie ścięte gałązki na dwa – trzy tygodnie, co znacznie ogranicza spałowanie młodników.

 Jodełki wymagają szczególnej ochrony przed zwierzyną (fot. Rafał Kasza) 

Zagrożenia abiotyczne

Najwięcej szkód w drzewostanach Nadleśnictwa Prudnik powodują wiatry. Co roku łamią i wywracają setki drzew. Gatunkiem najbardziej zagrożonym jest świerk, który wykształaca płytki system korzeniowy. Inne zjawiska występują nieregularnie. Efektem zmian klimatycznych mogą być pojawiające się w różnych porach roku susze. Wystepują na dużych obszarach i powodują osłabienie drzew oraz straty przyrostowe. Lokalnie natomiast występują przymrozki i okiść czyli mokry obłamujący gałęzie śnieg. Stosunkowo najmniej szkód powodują silne mrozy oraz pioruny.

Monitoring uszkodzeń powodowanych przez czynniki abiotyczne i grzyby.

Lasy Nadleśnictwa Prudnik charakteryzują się II stopniem zagrożenia pożarowego. Największe natężenie występowania pożarów występuje wczesną wiosną, z powodu wypalania traw, oraz latem, ze względu na wysokie temperatury powietrza i niską wilgotność ściółki. Dopiero jesienią zagrożenie pożarowe znacznie się zmniejsza. Straty powstałe w wyniku pożarów często są niewymierne. W płomieniach giną liczne gatunki fauny i flory łąkowej i leśnej, następuje zubożenie przyrody.

Bardzo ważnym czynnikiem kształtującym zagrożenie pożarowe w poszczególnych porach roku są warunki meteorologiczne, takie jak: opady atmosferyczne, prędkość i kierunek wiatru, natężenie promieniowania słonecznego, temperatury powietrza i wilgotności powietrza. W sezonie palności codziennie określany jest stopień zagrożenia pożarowego, podawany na godz. 9.00 i 13.00. Przy wystąpieniu III (najwyższego) stopnia zagrożenia pożarowego i utrzymującej się przez co najmniej pięć kolejnych dni wilgotności ścioły leśnej mierzonej o godz. 9.00 poniżej 10 proc. nadleśnictwo obligatoryjnie wprowadza zakaz wstępu do lasu.

Dużym problemem jest bliskie sąsiedztwo wsi oraz łąk i pastwisk, z których część jest wiosną wypalana przez miejscową ludność.

Największe zagrożenie pożarowe na terenach leśnych spowodowane jest jednak nieprzestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych przez ludzi przebywających w lesie (duża atrakcyjność turystyczna lasów w zarządzie Nadleśnictwa). Z ustawy o lasach wynika m.in., że w lasach i 100 metrów od nich nie można używać otwartego ognia.

 To na szczęście tylko ćwiczenia (fot. Andrzej Kwarciak) 

Nadleśnictwo Prudnik posiada system ochrony przeciwpożarowej złożony z punktu alarmowo-dyspozycyjnego przy biurze nadleśnictwa. W okresie wysokiego zagrożenia pożarowego organizowane są także patrole samochodowe. Przy gaszeniu pożarów korzystamy z samolotów startujących z bazy w Polskiej Nowej Wsi. Bardzo dobrze układa sie współpraca z lokalnymi jednostkami PSP (regularne ćwiczenia). Na terenie nadleśnictwa zlokalizowana jest sieć punktów czerpania wody oraz dojazdów pożarowych w celu zaopatrzenia wodnego samochodów gaśniczych. Posiadamy też dobrze zorganizowaną łączność bezprzewodową w celu szybkiego reagowania w przypadku wystąpienia pożaru.


Najnowsze aktualności Najnowsze aktualności

Powrót

Usłysz, co w lesie huczy

Usłysz, co w lesie huczy

Na przełomie lutego i marca Lasy Państwowe zapraszają na wyjątkowe spotkania edukacyjne pod hasłem „Co w lesie huczy”, podczas których miłośnicy przyrody mogą poznać fascynujący świat sów, ich zwyczaje oraz nasłuchiwać nocnych głosów tych tajemniczych ptaków.

 

Co w lesie huczy? 🦉🌲
Zapraszamy na wyjątkowe spotkanie z Panem Adrianem Grelą – założycielem fundacji Koło Natury, pasjonatem przyrody i znawcą świata sów.
Podczas prezentacji dowiemy się m.in.:
🔹jakie gatunki sów występują w Polsce,
🔹po czym je rozpoznać (głosy, sylwetka, środowisko życia),
🔹jakie mają zwyczaje i przystosowania do nocnej aktywności,
🔹jak prowadzi się nasłuchy i monitoring sów.

Spotkanie odbędzie się w siedzibie Nadleśnictwa Prudnik
📅 19 lutego 2026 r.
🕔 godz. 18:00

 

Co to za akcja i co można zobaczyć?

„Co w lesie huczy” to cykl spotkań i wydarzeń edukacyjnych organizowanych przez leśników oraz specjalistów - ornitologów. W programie znajdują się m.in.:

- prelekcje i warsztaty o biologii i zwyczajach sów,

Organizatorzy opowiadają o charakterystycznych cechach sów, ich biologii oraz metodach ochrony. Podczas spotkań prezentowane są różne gatunki sów żyjących w polskich lasach, takie jak puszczyk zwyczajny, uszatka czy sóweczka.

Podczas wieczornych spotkań z leśnikami uczestnicy mają szansę:

- poznać różne gatunki sów i ich biologię,

Sprawdź swoją wiedzę o sowach i rozwiąż QUIZ

- wysłuchać charakterystycznych pohukiwań w naturalnym środowisku,

- dowiedzieć się w jaki sposób leśnicy chronią te fascynujące ptaki,

- upewnić się, że ochronna funkcja lasu jest równie istotna dla leśników jak produkcyjna i społeczna;

- zapoznać się w jaki sposób praca leśnika i prowadzona zrównoważona gospodarka leśna mają wpływ na życie sów.

Dlaczego sowy są ważne w lesie?

Sowy to nie tylko niezwykle ciekawe ptaki - pełnią ważną rolę w ekosystemach leśnych i polnych:

- regulują populacje drobnych ssaków, w szczególności gryzoni, dzięki czemu przyczyniają się do równowagi biologicznej lasu,

- chronią uprawy i zasoby naturalne - ograniczając liczebność gryzoni np. myszy czy nornic,

- są wskaźnikami zdrowia środowiska - ich obecność i liczebność często odzwierciedla jakość środowiska oraz dostępność pokarmu.

Dzięki temu obecność tych nocnych drapieżników przyczynia się do zachowania naturalnej równowagi i bioróżnorodności.

Dlaczego teraz - koniec lutego to dobry moment?

Przełom zimy i wczesna wiosna to właśnie czas, kiedy sowy są najbardziej aktywne - większość gatunków rozpoczyna wtedy okres godowy, podczas którego samce intensywnie pohukują, nawołując partnerki i oznaczając terytoria. Dzięki temu ich odgłosy łatwiej usłyszeć właśnie pod koniec lutego i na początku marca.

O sowach opowiada Julka w jednym z odcinków „Obliczy Lasów”:

Jak leśnicy pomagają sowom?

Leśnicy Lasów Państwowych prowadzą działania na rzecz ochrony sów i ich siedlisk poprzez:

-  wyznaczanie stref ochronnych wokół gniazd rzadkich gatunków sów (np. puchacza), co zapewnia im spokój w ich bezpośrednim otoczeniu,

- pozostawianie w lasach drzewa z dziuplami oraz starodrzewów, które są kluczowe dla sów,

-  wieszanie specjalnych budek lęgowych i montaż platform, zwłaszcza tam, gdzie brakuje naturalnych miejsc lęgowych,

- ochronę siedlisk, obejmującą pozostawianie martwego drewna, które zwiększa bazę siedliskową i pokarmową dla sów,

-  organizowanie akcji edukacyjnych, tworzenie publikacji oraz infografik, aby zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat ochrony tych ptaków.

Te działania pomagają nie tylko chronić gatunki sów, ale także budować świadomość przyrodniczą wśród społeczeństwa.

O sowach słów kilka

Sowy to ptaki, które wywoływały w naszych przodkach dość atawistyczny lęk. Bezszelestny lot, często nocny tryb życia, budzący grozę skrzekot, sprawiały, że niegdyś były traktowane jako zwierzęta złowróżbne, zwiastujące śmierć i nieszczęście. Obecnie sowy nadal są obecne w kulturze, popkulturze, wierzeniach i przypowieściach, ale dzięki wiedzy na temat behawioru, ekologii i biologii tych ptaków wiemy też, że ich atrybuty po prostu pozwalają im na bycie niesamowitymi drapieżnikami.

Dlaczego sowy są tak intrygujące? Dlaczego to właśnie z nimi związanych jest takie wiele legend, mitów i przypowieści? Czy „sowofobia" w wierzeniach ludowych wpłynęła na to, jak się kształtują obecnie populacje sów na świecie? Na te i na wiele innych pytań znajdziecie odpowiedź w naszym podcaście „Między Drzewami”:

Zachęcamy do zapoznania się naszymi infografikami o sowach:

Ryc. 1. Infografika przedstawiająca sowy, bezszelestnych łowcówRyc. 2. Infografika przedstawiająca sowie zmysłyRyc. 3. Infografika przedstawiająca sowie zmysły cz. 2Ryc. 4. Infografika przedstawiająca sowie zmysły cz. 4





















































































oraz publikacjami:

Drapole w Lasach Państwowych

Wszystkie sowy naszych lasów

Z pamiętnika skrzydlatych myśli

Kalendarz z lasu 2014/2015

Rysowanki - Malowanki „Leśne zwierzęta”, a wśród nich włochatka